Toàn lực gỡ 'thẻ vàng' thủy sản

Các địa phương đang nỗ lực quản lý chặt tàu cá để không xảy ra vi phạm IUU mới. Ảnh: N.N

Dự kiến vào nửa đầu tháng 3, Ðoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) sẽ sang Việt Nam kiểm tra lần thứ 5 về công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Trước mốc thời gian đặc biệt quan trọng này, cùng với cả nước, Gia Lai đang nỗ lực hoàn thành việc khắc phục những vấn đề mà EC chỉ ra.

Hoàn thành các nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách

Ngày 8-2, Văn phòng Chính phủ ra Thông báo số 71/TB-VPCP, thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà tại cuộc họp Tổ công tác đặc biệt về chống khai thác IUU, trong đó đặt ra rất rõ yêu cầu: Phải thay đổi phương thức làm việc, lấy kết quả khắc phục những tồn tại mà EC quan tâm làm thước đo, từng tồn tại phải được chỉ rõ, từng giải pháp phải có bằng chứng cụ thể.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh, chúng ta không còn nhiều thời gian và yêu cầu các địa phương tập trung kiểm tra các địa bàn, nhóm tàu trọng điểm vào trước Tết Nguyên đán 2026; tiếp đó, đến trước ngày 9-3 đẩy mạnh kiểm tra chuyên đề, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, sẵn sàng làm việc với Đoàn thanh tra của EC.

Quán triệt tinh thần này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Dương Mah Tiệp yêu cầu thủ trưởng các sở, ban, ngành và chủ tịch UBND các xã, phường ven biển tổ chức triển khai nghiêm túc, đầy đủ các nội dung tại Thông báo số 71/TB-VPCP, xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, có ý nghĩa quyết định trong giai đoạn chuẩn bị làm việc với Đoàn thanh tra của EC.

Theo Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường), từ đầu năm 2026 đến nay, các tổ IUU đã tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ hoạt động tàu cá ra vào cảng, với 667 lượt tàu rời cảng và 488 lượt tàu cập cảng được kiểm soát đầy đủ thủ tục.

Đơn vị duy trì trực ban hệ thống Trạm bờ 24/24 giờ để theo dõi liên tục hành trình tàu cá trên biển, kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm quy định về quản lý, sử dụng thiết bị giám sát hành trình.

Trong 2 tháng qua, Chi cục cấp 6 bộ hồ sơ xác nhận nguồn gốc nguyên liệu thủy sản, với 90.155 kg nguyên liệu đưa vào chế biến, cho ra 54.027 kg thành phẩm.

Đồng thời, dữ liệu được cập nhật thường xuyên trên Hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) và nhật ký khai thác điện tử, góp phần minh bạch hóa chuỗi khai thác, đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU.

Lực lượng bộ đội Biên phòng tỉnh tăng cường kiểm soát việc xuất - nhập bến với quan điểm “không cho tàu cá không đủ điều kiện xuất bến, kể cả khi đã chuẩn bị đầy đủ hậu cần”.

Công an tỉnh tập trung điều tra, xử lý các vụ việc có dấu hiệu hình sự. Sở Công Thương siết chặt quản lý chứng nhận xuất xứ, ngăn ngừa gian lận thương mại.

Theo ông Cao Thanh Thương - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, qua rà soát, thống kê, toàn tỉnh Gia Lai có 74 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động đang neo đậu ngoài tỉnh.

Sở đã tham mưu UBND tỉnh đề nghị 9 tỉnh, thành phố liên quan phối hợp với Gia Lai kiểm tra chặt chẽ số tàu này, tuyệt đối không cho xuất bến; đồng thời yêu cầu lực lượng chức năng tỉnh bạn hỗ trợ cung cấp hình ảnh, tọa độ, thời gian neo đậu hằng tuần của tàu để phục vụ công tác tổng hợp, làm minh chứng khi làm việc với Đoàn thanh tra của EC.

Quản lý từng tàu cá, từng chủ phương tiện

Tinh thần cao điểm chống khai thác IUU đang được các địa phương cụ thể hóa bằng giải pháp quản lý chặt chẽ đến từng tàu cá, từng chủ phương tiện, đặc biệt tại những nơi có đội tàu lớn.

Tại xã Phù Mỹ Đông hiện có 571 tàu cá từ 6 m trở lên, trong đó 67 tàu không đủ điều kiện khai thác. Chính quyền xã đã tổ chức rà soát, phân loại, yêu cầu chủ tàu ký cam kết và đưa nhóm tàu không đủ điều kiện hoạt động vào diện diện quản lý “khép kín”.

Theo Chủ tịch UBND xã Trần Minh Thông, những tàu không đủ điều kiện hoạt động phải neo tại khu vực tập trung, niêm yết công khai, lắp camera giám sát, cam kết không lén lút ra khơi.

“Cụ thể, 38 tàu neo trong tỉnh đã được gom về 3 cụm tại đầm Đề Gi, dán thông báo “Tàu cá không đủ điều kiện hoạt động khai thác thủy sản” trên thân tàu. Với 28 tàu neo ngoài tỉnh, xã thành lập 7 tổ công tác trực tiếp làm việc với từng chủ tàu, yêu cầu tháo dỡ ngư cụ, ký cam kết không xuất bến khi chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý” - ông Thông cho hay.

Bên cạnh đó, xã cũng đã lập biên bản xử lý 59 trường hợp mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) và hướng dẫn 242 tàu từ 12 m trở lên sử dụng nhật ký khai thác điện tử.

Địa phương cũng triển khai chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, xả bản đối với số tàu cá không đủ điều kiện hoạt động trên địa bàn, có nguyện vọng xả bản.

Tại phường Hoài Nhơn Bắc có 1.298 tàu cá đang hoạt động, việc quản lý được phân công đến từng đảng viên, từng khu phố. Danh sách tàu không đủ điều kiện được công khai tại khu dân cư để người dân cùng giám sát.

Hiện 39 tàu đã bị niêm yết; 4 tàu “3 không” đã neo bờ và đăng ký xả bản; 32 tàu hết hạn giấy phép, đăng kiểm đang được vận động hoàn thiện thủ tục. Các lực lượng chức năng tích cực phối hợp với chính quyền địa phương kiên quyết ngăn chặn tình trạng tàu chưa đủ điều kiện lén lút xuất bến.

Quyết tâm chung của tỉnh trong giai đoạn này là không để phát sinh vi phạm IUU mới. Theo ông Cao Thanh Thương, mọi nỗ lực của ngành, của tỉnh không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu thanh tra hay gỡ “thẻ vàng” của EC mà quan trọng hơn là thay đổi căn bản phương thức quản lý nghề cá.

Mỗi tàu cá được giám sát chặt chẽ hoạt động, mỗi chuyến biển có dữ liệu truy xuất rõ ràng sẽ góp phần tạo nền tảng cho ngành thủy sản khai thác có trách nhiệm, minh bạch và phát triển bền vững.

NGỌC NGA