Loài cá có thể sống ngoài nước hàng giờ, nông dân miền Tây xem như 'cứu tinh mùa hạn'

Không cần nước liên tục như nhiều loài thủy sản khác, một số loài cá ở miền Tây có thể 'thở' trên cạn trong nhiều giờ. Nhờ khả năng đặc biệt này, chúng trở thành nguồn thực phẩm và sinh kế quan trọng mỗi khi hạn mặn, thiếu nước kéo dài.

Giữa những mùa khô khắc nghiệt khi ao hồ cạn nước và nhiều loài thủy sản không thể tồn tại, một loài cá quen thuộc ở miền Tây lại cho thấy khả năng thích nghi đáng kinh ngạc, đó là cá lóc, loài cá có thể sống ngoài nước trong nhiều giờ và trở thành chỗ dựa cho không ít hộ dân trong giai đoạn hạn mặn kéo dài

Ở Đồng bằng sông Cửu Long, cá lóc vốn là loài cá dân dã xuất hiện phổ biến trong ao, mương, ruộng lúa, thậm chí cả những vùng nước tù đọng, điểm đặc biệt của loài này nằm ở cơ chế hô hấp khi ngoài mang như các loài cá thông thường, cá lóc còn có cơ quan hô hấp phụ giúp hấp thụ oxy trực tiếp từ không khí, nhờ đó khi môi trường nước thiếu oxy hoặc cạn kiệt, chúng vẫn có thể ngoi lên mặt nước để thở, sống trong bùn ẩm hoặc trườn qua cỏ ướt để tìm nơi có nước, trong điều kiện đủ ẩm và mát, cá lóc có thể tồn tại ngoài nước nhiều giờ, một khả năng hiếm thấy ở các loài cá nước ngọt.

Những năm gần đây, tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn tại miền Tây ngày càng nghiêm trọng khiến nhiều mô hình nuôi trồng thủy sản gặp khó do nguồn nước suy giảm và chất lượng nước không đảm bảo, trong bối cảnh đó cá lóc nổi lên như một lựa chọn thích nghi hiệu quả vì không phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nước dồi dào, chịu được môi trường khắc nghiệt tốt hơn nhiều loài khác và dễ nuôi với chi phí không quá cao, nhiều nông dân đã chuyển hướng sang nuôi cá lóc để duy trì thu nhập, xem đây như một giải pháp an toàn trong mùa khô

Không chỉ có khả năng thích nghi tốt, cá lóc còn mang lại giá trị kinh tế ổn định nhờ nhu cầu tiêu thụ cao trên thị trường, đây là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều món ăn dân dã như cá lóc nướng trui, canh chua cá lóc hay cá lóc kho tộ, thịt cá chắc, ít xương dăm, vị ngọt tự nhiên nên luôn được ưa chuộng từ bữa cơm gia đình đến quán ăn

Câu chuyện của cá lóc không chỉ là câu chuyện về một loài cá sống dai mà còn phản ánh khả năng thích nghi mạnh mẽ của tự nhiên trước biến đổi khí hậu, trong khi nhiều loài khác dần bị ảnh hưởng bởi điều kiện khắc nghiệt thì cá lóc vẫn tồn tại và thậm chí trở thành hướng đi bền vững cho người dân miền Tây, từ một loài cá quen thuộc, cá lóc đang dần khẳng định vai trò quan trọng trong việc giúp nông dân thích ứng với hạn mặn và duy trì sinh kế lâu dài.

Yến Nguyễn